Oppervlakkig gezien wekt Zeist de indruk een betrekkelijk jonge plaats te zijn. Immers, het tegenwoordige Slot dateert uit 1686 en de Broedergemeente vestigde zich in het midden van de 18e eeuw. Vele van de grote buitenplaatsen zijn in 19e eeuw gebouwd. 

Echter haar grote uitbreiding kreeg de gemeente pas na 1900. Vrijwel niets van wat nu nog bestaat, herinnert aan de middeleeuwen of aan nog vroegere tijden, waarin Zeist toch al bestond en zeker ook in historisch opzicht van betekenis blijkt te zijn geweest.

Maar alles wijst erop dat de geschiedschrijver Lambertus Hortensius (1500-1574) gelijk had toen hij schreef dat Zeist het oudste dorp is van het hele Nedersticht, dat wil zeggen van de huidige provincie Utrecht. In de geschiedenis van Zeist weerspiegelen zich dan ook alle fasen van de historie van de voor-Germaans tijd tot heden.

Een markant bewijs daarvan is de Oude Kerk aan de Utrechtseweg, het oudste gebouw van Zeist. Deze kerk werd in 1180 gebouwd. De toren werd in 1841 gepleisterd en kreeg toen een nieuw schip en koor.