Nieuwe film in première: Zeist in de jaren ‘50

Na een voorbereiding van bijna een jaar was het dan zover. Op 16 oktober 2006 ging de nieuwe historische film van het Zeister Historisch Genootschap “Zeist in de jaren ’50, de onverwachte welvaart” in Figi in première.

Door Jaap van Zoonen
Foto’s: Chris Beauveser

Het Zeister Historisch Genootschap viert in 2006 het vijfenvijftig jarig jubileum. Ter gelegenheid van dit jubileum besloot de audiovisuele commissie wederom een aansprekende historische film op DVD te publiceren. De commissie kwam daarvoor in de herfst van 2005 bij elkaar om de opties te bespreken en het projectplan op te stellen. De nieuwe film moest een historische documentaire worden die een goed beeld van de Zeister jaren ’50 zou geven in het perspectief van de groeiende economie in Nederland. Onder leiding van eindredacteur Jaap van Zoonen doken de filmredacteuren Henk Wels, Chris Beauveser, Marjolijn Droog, Alfred Venema, Piet Goedhart, Jan Willem van Scherpenzeel en commissievoorzitter Aad de Groot in de archieven. Al gauw werd duidelijk dat de omvang van het filmproject buitengewoon groot zou worden. Daarom werd versterking gezocht en gevonden bij collega’s Terry Brouwer en Rob van Ingen. Ieder lid van de projectgroep kreeg een thema toebedeeld zodat er goede werkafspraken gemaakt konden worden.
AVCommissie 2006, vlnr-staand: Alfred Venema, Jaap van Zoonen, Marjolijn Droog, Terry Brouwer, Jan Willem van Scherpenzeel, Rob van Ingen; zittend: Chris Beauveser, Henk Wels, Piet Goedhart, Aad de Groot
De filmthema’s
Gedurende het voorjaar van 2006 werd duidelijk welke thema’s een kans hadden om in de film te worden opgenomen. Dat zouden worden: Werkgelegenheid, Oprichting Van de Poll Stichting, Middenstand, Nieuwe luxe, opvang evacués watersnoodramp, avondvierdaagse, opvang Hongaarse vluchtelingen, verkeer, speakerscorner Walkartpark. Van al deze onderwerpen waren films en foto’s beschikbaar waarmee een interessant en inhoudelijk sterk beeldverhaal gemaakt zou kunnen worden. Er werd een oproep in de pers gedaan aan particulieren om films uit de jaren ’50 ter beschikking te stellen, zodat in de film nog meer verteld zou kunnen worden over de periode 1950-1960. Daar kwamen een paar goede reacties op. Hierdoor werd het mogelijk om de populaire thema’s over muziek, met onder andere het Kalamazoo Kwintet en het Zeister gezin de familie Candel te plaatsen.
Jan Willem van Scherpenzeel
In mei 2006 kwam het schrikbarende bericht dat medewerker Jan Willem van Scherpenzeel ongeneeslijk ziek was. Jan Willem heeft van 1997 tot 2005 de meeste dia- en filmvoorstellingen georganiseerd en gepresenteerd. Hij was met name enthousiast over deze film, de film over de Zeister jaren ’50, omdat hij toen een jonge man was en zich de periode levendig kon herinneren. Hij leerde toen ook zijn vrouw Francine kennen en kreeg kinderen.
Jan Willem was een fan van de muziek van het Kalamazoo Kwintet en kende klarinettist Henk Jornick ook goed. Helaas heeft Jan Willem de première van de film niet meer mee kunnen maken, hij overleed in augustus 2006.

De filmmontage
Na de vakantieperiode begon het proces van samenstelling en montage van de film. Een creatief en tijdconsumerend traject van filmisch passen en meten. Beoordeeld moest worden in welke volgorde het beste beeldverhaal zou ontstaan, welke commentaarteksten daarbij zouden moeten klinken en welke muziek de scènes moest ondersteunen. Schrijven en schrappen dus. Na intensief overleg met de projectgroep in verschillende viewingen is in de eerste week van oktober de definitieve versie ontstaan.
De première
En het werd de avond van 16 oktober 2006. De bioscoop van Figi was afgeladen vol, ongeveer vijfhonderd belangstellenden, publiek en genodigden vonden een plaats op het rode pluche. De presentator van de avond Alfred Venema heette iedereen hartelijk welkom en kondigde Flora de Vrijer aan die een korte inleidng hield over vijfenvijftig jaar Zeister Historisch Genootschap en het belang van film voor de lokale geschiedschrijving.


Alfred Venema

Daarna was de bühne voor Henk Wels, de nestor van de audiovisuele commissie, die een fraaie diapresentatie gaf over de geschiedenis van de Nassau Odijklaan, de Donkere Laan en de Slotlaan. Met zijn persoonlijk historisch perspectief en aansprekende anekdotes wist Henk het publiek van begin tot eind te boeien. Na de pauze nam Aad de Groot als vertegenwoordiger van de audiovisuele commissie het woord. Hij ging hierbij uitgebreid in op het werk dat de commissie het afgelopen decennium had verricht. Verder stond Aad stil bij het overlijden van Jan Willem van Scherpenzeel.

Maar toen was het dan echt tijd voor de eerste vertoning van de nieuwe film “Zeist in de jaren 50”. Het licht in de Figi-bioscoop doofde langzaam en Alfred Venema vroeg aan operateur Piet Goedhart de film te starten. Direct vanaf het begin leefde het publiek geanimeerd mee met de beelden die voorbij kwamen. Ieder keer als een herkenbaar stukje Zeist voorbij kwam, ging er een golf van herkenning door de zaal. En iedere keer als een stukje periodemuziek te horen was, kon je het publiek zachtjes horen mee zingen. In bijna vijftig minuten – zolang is de film - komt Zeist in de jaren ‘50 voorbij.
Alle belangrijke grote onderwerpen uit die tijd komen in de film in beeld: de bloei van de Zeister middenstand en bedrijven; de opvang van evacués van de Watersnoodramp in 1953; de renovatie van Slotlaan en Steynlaan; de populaire Zeister Avond4daagse; de opvang van de Hongaarse vluchtelingen in 1956; de speakerscorner in het Walkartpark; de overstap van stadsgas naar aardgas. En de film geeft ook aandacht aan persoonlijke Zeister verhalen met de opkomst van de bodedienst Kluin, de flat van Anne Gaastra en een privé-film van de familie Candel.

Na afloop van de film bedankte Alfred Venema alle mensen die extra privé-beelden voor het project hadden afgestaan en sloot de avond af. Bij de DVD-verkooptafel in de foyer was het daarna dringen geblazen want veel mensen wilden direct een DVD van de film aanschaffen.
Vanwege de overweldigende belangstelling werd besloten enkele weken later een extra filmvoorstelling te organiseren. Dat gebeurde op 27 november in de zaal van Het Lichtpunt aan de Boulevard. Op deze avond konden ongeveer honderdvijftig mensen wederom genieten van het jubileumthema Zeist in de jaren ’50.